Tuz Nedir? Tuzların Özellikleri ve Kullanım Alanları

Tuz Nedir?

Kimyada, bir asit ile baz arasında gerçekleşen kimyasal tepkime sonucunda suy la birlikte oluşan maddeye tuz denir. Birbirin den farklı yüzlerce tuz türü vardır. Ama günlük konuşma dilinde "tuz" denince bilinen sofra tuzu kastedilir; sofra tuzunun kimyasal bileşimi sodyum klorürdür.

Tuzların Hazırlanması

 
Tuzların oluşum tepkimesi bir denklem biçi minde yazılabilir:

asit+baz * tuz+su

Kimyada, herhangi bir asitle tepkimeye girdiğinde o asidi nötrleştirerek, yani onun asit özelliklerini ortadan kaldırarak, tuz ve su oluşumuna yol açan maddeye baz denir.

Bazlar genellikle metal oksitleri ya da hidroksitleridir; tuz oluşumu sırasında bazdaki metal, asitteki hidrojenin yerini alır. Tuzlar oluştukları aside göre adandırılır. Buna göre, hidroklorik asidin nötrleştirilmesi (yansızlaştırılması) sonucu ortaya çıkan tuzlara klorürler; nitrik asitten oluşan lara nitratlar; sülfürik asitten oluşanlara sül fatlar; karbonik asitten oluşanlara karbonat lar denir. Bu örnekler daha da çoğaltılabilir.

Tuzların Özellikleri ve Kullanım Alanları
Tuzların çoğu artı ya da eksi yüklü atomlar dan ya da iyon denen atom gruplarından oluşur; artı yüklü iyonlar (kat¬yonlar) metalden, eksi yüklü iyonlar (anyon lar) ise asitten gelir. Katı haldeki bir tuzun iyonları, belirli bir yerleşim düzeni içinde bir araya gelerek bir kristal oluştururlar. Krista lin biçimi tuzdan tuza değişir; örneğin, sod yum klorür kristalleri her zaman küp biçimindedir. Tuzların çoğunun kristali hidratlı hal dedir, yani kristal yapısına belirli oranda su bağlanmıştır. Bu kristalleşme suyu tuzun ısıtıl ması yoluyla ayrılabilir ve böylece susuz bir yapı elde edilir. Çok bilinen bir örnek, su katıldığı zaman mavi bir çözelti oluşturan beyaz, susuz bakır sülfat tozudur. Bu mavi çözelti buharlaştırıldığında hidratlı mavi bakır sülfat kristalleri elde edilebilir.
Tuzların çoğu suda çözünerek (eriyerek) bir çözelti oluşturur. Ama bazı tuzlar suda çözünemez; iki çözelti arasındaki bir tepkime sonucu oluşan bu tür bir tuz dibe çökerek ayrılır ve bir çökelti (katı madde) oluşturur. Tuzlar iyonlardan oluş tuğundan, suda çözündükleri zaman elektriği iletebilirler; bu tür bir çözeltiye elektrolit denir.
Birçok kayaçta tuz bulunur; bu kayaçlardan bazıları, örneğin kireçtaşı, büyük ölçüde kalsiyum karbonat tuzundan oluşmuştur. Ha vadaki karbon dioksidin çok az miktarı suda çözünerek seyreltik bir asit oluşturur; bu asit de kayaç tuzlarının birçoğunu çözer. Bu nedenle ırmaklar, göller, özellikle de denizler ve okyanuslar büyük miktarlarda çözünmüş tuz içerirler ve en geniş doğal tuz çökelleri kurumuş su yataklarında bulunur.
Eğer doğada tuzlar olmasaydı, bazı bitkiler ve hayvanlar da olmazdı. Ayrıca tuzun evler de, tıpta ve sanayide önemli kullanım alanları vardır.